Gece her şey normaldi. Televizyon kanallarını bir bir dolaşırken duyuldu haber. Son dakika haberiydi lakin içeriği yıllardır aynıydı. Yine vurulduk. Yine 13 kez şehit düştük. Başımız sağ olsun.

Kınamakla biter mi? İntikam yeminiyle çözülür mü? Hayır…Hayır…Hayır… Haberi duyduğum an verilecek tüm demeçler bir bir aklımdan geçti.

“Şehitlerimizin kanı yerde kalmayacaktır. Operasyonlar sürüyor.”

“Terörizm ile global bir mücadele lazım.”

“Amerika ve Avrupa Birliği artık bizim yanımızda olduğunu göstermeli.”

Sonra dost bildiğimiz ülkelerden açıklamalar gelir.

“Türkiye’nin acısını paylaşıyoruz. PKK ile olan mücadelemiz sürecektir.”

Bu nasıl bir mücadele ise yıllardır fark edemedik. Tabi Irak’ta yapılan bir şov baskınını saymazsak. Hani sonuç itibariyle kamp temiz çıkmıştı. En sıcak dönemlerde ortaya çıkıp bizi okşayan demeçler vermeyi iyi bilir bu dost ülkelerin yetkilileri. Zannederiz ki artık PKK’yı vuracaklar. Sonunda ise bize kalan ıkına sıkıla yapılmış bir kınama ve göstermelik baskınlar olur.

Apo Suriye’deydi. Apo Rusya’daydı. Apo İtalya’daydı. Apo Yunanistan’daydı ve Apo Kenya’daydı. Peki tüm bu ülkeler neredeydi? Haritadaki yerlerini biliyoruz da insanlıkları veya bize ahkam keserken kullandıkları insan hakları neredeydi?

Çağdaşlık, demokrasi, insan hakları ve terörizm sadece onların tanımlamalarıyla mevcutlar. Tanımı onlar yapınca haklı olabilmem bizim için ne mümkün! Tarihi ve tanımlamaları güçlülerin belirlediği dünyamızda, güçsüzlerin ezilmesi ve bir de haksız görülmesi kaçınılmaz.

Gün gelir de PKK’nın Amerika’da büyük elçiliği olursa ve o Amerika Türkiye’ye demokrasi için saldırırsa hiç şaşırmayın. Nasıl olsa mantıklı(!) açıklamaları mutlaka vardır.

   Gün geçtikçe dizi bağımlısı olup çıkıyoruz. Televizyon kanalları da bu furyayı daha uzun süreler devam ettirecek ve de bundan faydalanacak gözüküyor. Ara ara dizilerin içerikleri değişse de, diziler tamamıyla ortadan kalkacak gibi değil. İzleyici istedikçe veya verileni almayı sürdürdükçe, bunun tersinin olması da imkansız.

   Elbette olan bitene sadece dışarıdan bakıp, insanlar niye daha faydalı şeyler izlemiyor diye ahkam kesmek ve kendimizi de bu ihtiyaçtan habersiz saymak uygun olmaz. Peki bunca insan neden her gününü en az bir dizi ile dolduruyor ve merakla diğer haftayı bekliyor? Televizyonlarda sinema dönemi zaten bitti gibi ve yayınlansa bile prime time denilen en çok izlenen vakitlerden ziyade geç saatlere konulmakta daha çok. Kala kala bize diziler kalıyor o saatlerde. Bize diziler mi kaldı yoksa dizilerin diğerlerinin yerini almasını biz mi istedik o da  ayrı bir mevzuu.

   Aslında gündüz vakti yayınlanan kadınlara özel programların (hani şu ayrılıkların, ihanetlerin ve de özlemlerin anlatıldığı) tutulması ile dizilerin tutulması bir nevi aynı psikolojinin eseri. Bizler dertlenmeyi seviyoruz sanki. Gördüğümüz ve duyduğumuz hadiseler karşısında sanki bizler de birer rol biçiyoruz kendimize. Kadın programlarında ağlayan kadının veya erkeğin bir akrabası da biziz. Adının genel olarak kadın programı olarak geçmesine de bakmayın, izleyici kitlesi sadece kadınlardan da oluşmuyor. Dedik ya, o programda çırpınan babanın bir komşusu da biziz sanki veya bazen kendisi gibiyiz izlerken. Aynı psikoloji değil midir arabesk müziği dinlerken bizi ağlatan? Ne sevgilimiz vardır o sırada, ne de yakınlık duyduğumuz biri ama şarkının içeriği bizimle zerre kadar ilgili değilken, hüngür hüngür ağlarız karşılıksız bir aşkın melodisine.

   Dizilerde de yüzlerce karakter ve onlarca senaryo var. Haberlerde yer alan, şarkılarda dillendirilen ve de o kadın programında ağlayanlardan ne varsa aynıları var o dizilerde de. Komedisinden tutun da, insanın içini çizen en acı olaylara kadar. Oturunca başına bir dizinin, dizi kadrosunda artık biz de varız bir bakıma. Hani ninelerimiz televizyonda film izlerken, olayları gerçek zanneder de iyice sinirlenir veya hüzünlenirdi ya, işte biz de tam olarak bunu yaşıyoruz farkında olmadan. Artık kimse televizyonda gördüklerini gerçek zannetmiyor belki ninelerimiz gibi ama gerçekmiş gibi benimsiyor ve de tepki veriyor. İşte bu da, dizileri hayatın bir parçası gibi kıldığından, vazgeçilmez olmaya başlıyorlar. Kendi üzüntüsünü gidermek isteyen, ihaneti ortaya çıkarmak isteyen, intikamını almak isteyen hep diğer bölümü iple çekiyor çünkü artık o tipik bir izleyici değil yani izlemekle yetinmiyor.

   Filmleri, romanları, hikayeler, şiirleri ve şarkıları bir ihtiyaç haline getiren psikolojilerden birisi de bu bahsettiğimdir işte. Dizilerin de bundaki yeri aynı. Sorun ise kendimizi bu denli kaptırdıklarımızın bize kazandırdıklarında ve kaybettirdiklerinde.

Çocukluktan itibaren birilerini isteyerek veya istemeyerek kendimize model alıyoruz. Bu model aldığımız kişi mahallemizdeki bir ağabey de olabiliyor, televizyondaki bir dizi karakteri de. Bu iki model arasında daha bir çokları elbette var ve bu da zaten kişiye göre çeşitlilik gösteriyor.

Okulda öğretmen ne ise, evde de anne, baba veya kardeş odur. Aslında olması gereken budur. Olan ise biraz daha farklı. Aile bireyleri ve öğretmenlerden daha çok ve daha kolay bir şekilde televizyondaki karakterler belirgin rol oynuyor çocukların üzerinde. Bu yazıda bazı diziler kaldırılmalı türünden bir tartışmaya girmeyeceğim çünkü her dizinin kendine has izleyici kitlesi var ve yayından kaldırmak en basit çözüm. Çocuklarımızı korumanın herkesi rahatlatacak ve yasaklardan kurtaracak çözümü ise yönlendirmeler olacaktır. Okulda öğretmen evde ebeveyn çocukların seçimine katkıda bulunacak ve model olabilmek için televizyondaki karakterlerden daha sıcak, eğlenceli ve çocuğun kişiliğine göre en doğru şekilde onlara yaklaşacaklar. Örneğin yardımsever olmak, çocuk için direk görerek model alınabilecek bir davranış değildir. Bu hasleti çocuğa kazandırmak için yardımseverlik interaktif bir şekilde çocuğa yaşatılmalı ve onun gözünde bu güzel davranışın cebinde silah taşımayla ve kabadayılıkla elde edilen liderlikten daha mühim ve geçerli olduğu, ona bu hareketi sebebiyle verilecek bir çeşit liderlik görevi ile pekiştirilmelidir.

Televizyon ekranlarında yer alan yarışmalarda jüri üyelerimiz dikkat çekmeye başladı. Önceden sadece güzellik yarışmalarında görülen jüri üyeleri şimdi bir çok yarışmada yer alıyor. Tabiki bazı farklılıklarla bu yeri dolduruyorlar. Güzellik yarışmalarında tanıtıldıklarında kibarca ayağa kalkan jüri üyeleri yerine yarışmacaları bir yere bir göğe çarpan, özel hayatları hallaç pamuğu gibi yere seren, eleştirel bakmayı bir fikir farklılığı olarak görmekten ziyade magazine malzeme sayan juri üyelerimiz var. Hal böyle olunca izleyenler de çevresini bundan farklı görmemeye başlıyor. Çocuklarımız için başladık yazımıza ama burada işin ucu bize de dokunuyor. Model alma sadece çocuklarla sınırlı kalmıyor. Kadın programlarından acımasızca eleştirmeye alışkın olan insanımız, jüri üyelerimiz sayesinde bir de tecrübe kazanıyor. Sanatsız kalmış toplumun hayat damarlarından biri kopmuş ise, sanata girişimi bu denli magazine kurban edenlerin hangi damarı çatlıyor ?

Hem çocuklar hem de biz gerçek modellere ihtiyaç duyuyoruz. Televizyondakilerin bir kısmı da aslında sadece konu mankeni iken, en gerçek modelimiz olup çıkıveriyorlar. Konu mankenlerinden kurtulabilmek, gerçek modellere kavuşabilmek ve sonunda gerçek bir model olabilmek dilekleriyle…

Hayatın sıkıcılığını veya zorluğunu aşmakta zorlanırken birden aklınıza süper kahraman olmak geliyorsa bilin ki artık geri dönülmesi mümkün olmayan hayal dünyasına adımınızı atmışsınız demektir.

Hani Mahzar Alanson bir şarkısında “Süpermen, Süpermen olmak lazım bazen…” diyor ya, işte aynen öyle. Bir ev hanımı için bulaşıklardan kurtulmak ile başlayabilen bu hayal, taa Türkiye’ye bir savaş kazandırma isteğine kadar genişleyebiliyor.

Aşık maşukuna uçmak ister, hasta tedavi süresini kısaltmak ister, güçsüz güçlüyü yere sermek ve fanatik takımının kazanmasının ister…İster de ister… Sihirli bir değnek arzusu var yani bir çoğumuzda. Dokununca tüm işlerin yolunda gittiği bir değnek…

Değnek aslında sihirli veya sihirsiz bir yardımcı. O yüzden Tur dağında Musa aleyhisselam Allah-u Teala’ya bir asa ile bir çok işini gördüğünü belirtti ve rivayete göre bu yüzden Allah-u Teala “At onu ey Musa…” diye seslendi. Burada işin hikmeti Allah-u Teala’dan gayrı güvendiklerini terk etmektir. Bundan bize de düşen paylar ise çok fazla. Süper kahramanlık hayaline dönersek eğer, farkına varabiliriz ki ne kadar da mücadele etsek işlerimizi bazen zahmetsizce ve kısa sürede halletmek için can atıyoruz. Haliyle bu da gerçekleşmeyecek gibi gözüktüğünden hayal etmek ve işi şansa bırakmak tek çıkar yol kalıyor.

Kimi zaman bu hayaller sadece kafamızı dağıtıp kendimizi mutlu hissetmek için de bir yol olarak karşımıza çıkıyor. Yoğun bir trafik akışının yorgunluğu, çevremizdeki gürültü ve problemlerden en iyi çıkış, gidilmesi her an mümkün olmayan yeşil yeşil yaylalarda minik bir piknik hayalidir.

Noel Baba da yalan, Süpermen de ama umut fakirin ekmeği.

Hayat kimi sözcükleri yüceltirken kimilerini de basitleştiriyor. Aslında hayat da değil bunu yapan. Bizler sebep oluyoruz tüm bu olan bitene ve bizim yaşadıklarımızın adı kısaca “hayat” oluyor. Yücelen ve basitleşen kelimeler ise sürekli işte bu hayatımızda yer alıyor. Sözün bittiği yer diye başlansa da bazı yorumlara, söz hayatta hiç bitmiyor.

Önceleri  “arkadaş” denirmiş. Eski Türklerde savaş sırasında arkadan gelecek oklara karşı korunmak için sırta konan taşa “arka taş” derlermiş. Arkadaşlık da bu kadar mühim ve güven verici olduğundan bu adı almış zamanla. Sonra “arkadaş” yetmemiş “dost” çıkmış meydana. Her türlü sırrını ve derdini paylaştığın kişi oluvermiş. Arkadaş olmak kafi gelmemiş güvenilir olmaya. “Dost dost diye nice nicesine sarılınca” insanlar, “gerçek dost” imdada yetişmiş. Arkadan vuran dostlara inat, “gerçek dostlar” iyi gün kara gün demeden yanındaymış insanın. Sadece “dost” olmak da yetmez olmuş  bu kelime ve anlam kavgasında. Kirlenen çamaşır gibi yıkayıp temizlemektense yenisini alıvermiş insanoğlu ve “kanka” olmuş tüm dertlere deva.  “Gerçek dost” biraz arabesk olunca ve çağın akışına ayak uyduramayınca çaresiz kalmış “kanka”nın karşısında. Öyle ya, “kanka” hem kısa hem de çok havalı. Şimdi her nerede birisi birine “arkadaşım” dese, yavan kalıyor ve de umursanmıyor. Her kim birini gerçekten sevse, ona asla sadece “arkadaşım” diyemiyor.Hayat “arkadaş”ı alıp nerden nereye sürüklüyor…!

Erkek kıza, kız erkeğe ve kız kıza, otobüste, telefonda ve sokak ortasında, kışın, yazın, ilkbahar ve sonbaharda herkes birbirine “canım” diyor “can”ın manasının kaç kişi farkında? Anne evladını sever “canım” der, erkek aşık olur bir kıza “canım” der, sokaktaki çocuğa acır “canım” der insan ve ölümü göze alan Romeo ile Juliet “canım” der birbirine. Can ise bedende gizli ruh, bedenden ayrılsa ölüverir insan. “Mal canın yongası” iken “Cana geleceğine mala gelsin.” diye boşuna dememiş atalar. “Can”ı depremde binası tir tir titreyene, yangında evi duman duman tütene, kurşunu kalbinde hissedene ve yatakta ölümü bekleyene sorsunlar. Can tatlı, can vazgeçilmez. Kedi ve köpek gibi hayvanlarda bile can var ve canlarını kaybetmek korkusuyla titreye titreye yaşarlar. Öyle olmasa ne işi var kedinin ağaçta ? Depremde yitireceği canı kadar kaybetmekten korkmuyorsa “canım” demesin hiç bir kız ve erkek sevdiği insana. Böyle başı boş kullandıkça, “canım” diyemiyor insan gerçekten “can”ı olana. Dese de basit bir iltifattan öteye anlaşılmıyor, söylerken içi bile yansa…

Hayat hem “arkadaş”ımı aldı hem de “can”ımı. Zaman hem “arkadaş”ımı değiştirdi hem de “can”ımı. “Canım Arkadaşım” mektup başlarında basit bir hitap kaldı oysa eskiden bunu yazarken gözyaşları tüm kağıdı ıslatırdı…

Gece oluyor iniyorum
Gökyüzünden bu şehre
Işıkları vuruyor yüzüme camilerin
Düşerken tutunuyorum minarelerine

Bir ayağımı koyuyorum Asya`ya
Bir diğeri Avrupa`da
İki koca hamak boğazında kentin
Sallıyor bir aşktan
Bir akıldan yana

Ey deniz! Nedir bu kız kulesi?
Göğsünde parlıyor, madalya sanki
Kime karşı, ne zaman ve neden bilinmez
Bir zafer kazanmış besbelli

Yedi kat yer,
Yedi kat gök
Bu şehir yedi tepe
Alem yoksa sen misin?
İstanbul sırrını söyle!

  Okuduğumuz romanlar, öyküler, tiyatrolar veya dinlediğimiz şarkılar gün geliyor ya perdeye yansıyor ya da modern dünyanın perdelerinden sayılan televizyonda gösterime giriyor. O gözümüzde büyüttüğümüz, belki günlerce okuduğumuz koskoca eserler iki saatten az bir sürede akıp gidiyor gözümüzün önünden.

  Okuduğumuz romanlar, öyküler, tiyatrolar veya dinlediğimiz şarkılar gün geliyor ya perdeye yansıyor ya da modern dünyanın perdelerinden sayılan televizyonda gösterime giriyor. O gözümüzde büyüttüğümüz, belki günlerce okuduğumuz koskoca eserler iki saatten az bir sürede akıp gidiyor gözümüzün önünden.

  Herkesin kendine göre farklı anlamlar yüklediği şarkılar vardır. O şarkılar çalınca hayal dünyamızda canlanır anılar veya kendi oluşturduğumuz dünyalar. Kimi zaman da her seferinde farklı düşüncelerle dinleriz o şarkıları. Sonra birden o şarkılardan birinin klibi çıkar televizyonda ve her şey birden mahvolur. Tüm hayaller, tüm çağrışımlar ve bütün tatlar kısılıp kalır yönetmenin çizdiği senaryo içinde. Klibin iyi veya kötü olması değildir mesele. Sorun artık şarkının bize senaryo ile yansımasıdır. Her şeye rağmen yine de kendi hayallerinize sıkı sıkı tutunup bırakmak istemeyebilirsiniz ama ya başaramazsanız?

  “Aşk ve Gurur” adı ile gösterime girdi Jane Austen’in ünlü romanı “Pride and Prejudice”. İzleyip izlememeye hala karar veremedim çünkü romanın kendisi gerçekten etkileyici ve bütün karakterler ve aralarındaki ilişkiler hatta gizli bakışmalar bile hayalimde ayrıntıları ile mevcut. Fakat izledikten sonra her şey bambaşka olacak biliyorum ki zaten bir romanı hakikati ile tam olarak sahneye aktarmak da neredeyse imkânsız. Örneğin Evelyn Waugh’un yazdığı “Brideshead Revisited” adlı roman 1981 yılında yönetmenler Michael Lindsay-Hogg ve Charles Sturridge tarafından neredeyse sayfası sayfasına perdeye aktarılmış ve filmin toplam süresi 659 dakika. Bu da romanı tümüyle ve tüm duygusuyla hayaldeki gibi aktarabilmenin kifayetsizliğini göstermektedir.

  Diğer bir yandan, bazen okuduğumuz eserleri perdede izlemek keyif verici de olabiliyor. Eserin kendisi ile karşılaştırma fırsatı doğmuş oluyor. Ayrıca aynı eserin farklı bir sanat dalındaki yansımasını görebilme imkânı da sanatseverler için gerçekten değerlendirilmesi gereken bir fırsat olarak görülebilir.  

  Hayalleriniz mi kalsın hep sizinle yoksa bir başkasının hayalini de mi bilmek istersiniz yine de? Hem hayalde hem perdede güzel eserler mutlaka işlenmeli. Yoksa ne kalır geriye güzel? …

Sanmaktadır ki, bu devran böyle sürüp gider.

Sanmaktadır ki, müslümanlar hep susar.

Sanmaktadır ki, ılımlı İslam projelerini herkes yutar.

Sanmaktadır ki, cennet onu bekler.

Ne diyelim ? İslam ol kurtul Papa…

Yoksa cehenneme doğru

Addaaaa…